Je kunt pas gelukkig zijn als je voldoende aandacht hebt. Dat is mijn stellige overtuiging. Ook onderwijs valt of staat bij aandacht. Deze tekst is de derde van een serie over executieve functies. Aandacht behoort daar eigenlijk niet toe. Toch beschouw ik het als één van de belangrijkste voorwaarden om tot leren te komen.

Iedereen dwaalt wel eens af met zijn gedachten. Meestal realiseer je je op een zeker moment dat je hoofd er niet bij is en kom je terug bij wat belangrijk is. Leerlingen hebben vaak niet door of ze wel of niet met hun aandacht bij de les zijn. Dat kan grote invloed hebben op hun leerprestaties. Want als je niet weet waar je bent met je gedachten, kun je ze ook niet de goede kant op sturen.

Volgehouden en flexibel

We maken onderscheid tussen volgehouden en flexibele aandacht. Volgehouden aandacht is die aandacht waarbij je langere tijd met één ding bezig bent. Daar moet je soms hard je best voor doen, zeker als je taak saai is. Lang luisteren naar de juf kan zomaar best heel saai worden. Je eigen gedachten en impulsen onderdrukken is dan moeilijk en afleidingen van buitenaf vormen een flinke uitdaging.

Flexibele aandacht is het soort aandacht waarbij je moet schakelen. Een dictee bijvoorbeeld, vraagt afwisselend om aandacht voor de leerkracht en voor het schrijven. Tussendoor moet er worden opgekeken en is er van alles te zien. Voor je het weet is de leerkracht al met de volgende zin begonnen, terwijl jij nog met de eerste bezig was.

Aandacht is een spier

Onze aandacht vasthouden is moeilijker geworden dan het vroeger was. We worden constant afgeleid door bliepjes en trilletjes van apparaten. Ook onze kinderen hebben daar al last van en zelfs als er geen IPads of telefoons in de buurt zijn. Deze generatie groeit namelijk op met de mogelijkheid om constant iets leukers te kiezen. Waar wij televisie keken op een vast moment  en de keuze hadden uit twee zenders, hebben zij constant de beschikking tot meer. Wanneer ze een filmpje niet interessant meer vinden, swipen ze naar iets nieuws.

Als we aandacht beschouwen als een spier, is meteen helder waarom het voor de jongste generaties moeilijker wordt om de aandacht vast te houden. Want wie zijn aandachtsspier nooit traint, zal snel verslappen. Een verhaal van de meester kan dan heel vermoeiend zijn. En die swipe je niet zomaar aan de kant.

Wat je aandacht geeft groeit

Een docent die met aandacht naar zijn leerlingen kijkt, zal zien welk kind wel wat extra training kan gebruiken. Daar zijn leuke methoden en boekjes voor, zoals ‘Aap en Panda’ en ‘Stilzitten als een kikker’, die allemaal beginnen met bewustwording. Wanneer ik leerlingen begeleid die moeite hebben om hun aandacht erbij te houden, probeer ik ze altijd eerst te helpen met opmerken dat ze afdwalen.

Maar aandacht is meer dan concentratie. Aandacht gaat ook over gezien worden, over aandacht krijgen en aandacht hebben voor dingen die goed gaan. Want wat je aandacht geeft groeit. Dat uitgangspunt kan leerlingen helpen het beste uit zichzelf te halen. Ook hier speelt bewustwording een belangrijke rol. Zowel leerlingen als docenten kunnen zich trainen om aandacht te hebben voor hun eigen gedrag en die te sturen naar het positieve. Laat een leerling met faalangst bijvoorbeeld eens een sprankeldagboek bijhouden om hem of haar bewust te maken van wat goed gaat. En realiseer je wat jouw gedrag voor invloed op deze leerling heeft.

Iedereen heeft aandacht nodig. Zijn eigen aandacht voor de wereld om zich heen en aandacht van anderen voor wie hij is. Mensen die van beide genoeg hebben, komen verder.

Lees meer artikelen over executieve functies
De intelligentie voorbij
Leer ze het zelf te doen
De rem erop




Dit aanbod sluit goed aan bij dit bericht

Meer weten over dit onderwerp?
Van iets geks naar iets anders

Van iets geks naar iets anders

Leid kinderen op tot creatieve denkers 3 minuten

Lees meer
Vragen naar de onbekende weg

Vragen naar de onbekende weg

verwonderen en uitdagen 4 minuten

Lees meer
De rem erop

De rem erop

Inhibitie of impulsbeheersing in de klas 5 minuten

Lees meer
Leer ze het zelf te doen

Leer ze het zelf te doen

De rol van executieve functies in de klas 3 minuten

Lees meer
De intelligentie voorbij

De intelligentie voorbij

Het belang van executieve functies 4 minuten

Lees meer
Een kind in al z'n facetten

Een kind in al z'n facetten

Samenwerken voor goed passend onderwijs 3 minuten

Lees meer
Positief digitaal burgerschap

Positief digitaal burgerschap

Blijf met jongeren in gesprek over online gedrag 3 minuten

Lees meer
Breng het onderwijs in beweging

Breng het onderwijs in beweging

door Lenneke Gentle 3 minuten

Lees meer
Leren is geen algoritme

Leren is geen algoritme

ICT als valkuil én inspiratiebron 3 minuten

Lees meer
Samenwerken om het beste uit een kind te halen

Samenwerken om het beste uit een kind te halen

Positieve gedragsbeïnvloeding kun je leren

Lees meer
Kennisopbouw

Kennisopbouw

Videoblog door Marianne Verhallen 3 minuten

Lees meer
Woordenschatontwikkeling

Woordenschatontwikkeling

Videoblog door Marianne Verhallen 5 minuten

Lees meer
Groepsdynamiek

Groepsdynamiek

Videoblog door Ivo Dokman 3 minuten

Lees meer
Emotiemanagement

Emotiemanagement

Videoblog door George Smits 3 minuten

Lees meer
Leren gebeurt waar je de grens opzoekt

Leren gebeurt waar je de grens opzoekt

Provocatieve begeleiding om zelf problemen op te lossen 3 minuten

Lees meer
Een rivier is níet hetzelfde als een kanaal

Een rivier is níet hetzelfde als een kanaal

Beter lezen door lezen met expressie 4 minuten

Lees meer
Samen bewust in een duobaan

Samen bewust in een duobaan

Wind de groep om je vingers 3 minuten

Lees meer
Van complimenten ga je groeien

Van complimenten ga je groeien

Geef ze dat gevoel! 3 minuten

Lees meer
Maatschappelijk gevoelige onderwerpen in de klas

Maatschappelijk gevoelige onderwerpen in de klas

Goed voor de groep én voor jou 4 minuten

Lees meer
Communiceren met pubers?

Communiceren met pubers?

Wees een oen! 4 minuten

Lees meer
Stop de tijd!

Stop de tijd!

Met minutentoetsen doen we jongens tekort 3 minuten

Lees meer
Waarom opleiden voor een vaste baan?

Waarom opleiden voor een vaste baan?

Bereid studenten voor op een toekomst als ondernemen 3 minuten

Lees meer
Lees, hoor en zie de hulpvraag

Lees, hoor en zie de hulpvraag

Herken externaliserend én internaliserend gedrag 3 minuten

Lees meer
Doorzie het spel om de invloed

Doorzie het spel om de invloed

En houd plezier in je werk 3 minuten

Lees meer
De bouwhoek

De bouwhoek

Videoblog door José Hillen 3 minuten

Lees meer
Hechting

Hechting

en de littekens die het soms achterlaat 3 minuten

Lees meer
Traumasensitieve leerkrachten

Traumasensitieve leerkrachten

helpen kinderen verder 2 minuten

Lees meer
Toon alle blogberichten