Sander van Acht

Moderne hulpmiddelen als laptops, tablets en educatieve apps worden door sommige scholen omarmd als wondermiddelen. Ze moeten zorgen voor meer differentiatie en gepersonaliseerd onderwijs. Maar digitale hulpmiddelen alleen zijn niet voldoende. Sterker nog, als het niet doordacht gebeurt, zitten er concrete risico's aan de inzet van deze middelen. En daarmee doe je de potentie van ICT tekort.

Doelstellingen
Het begint met een duidelijke onderwijskundige doelstelling. Ik kom soms op scholen waar de doelstelling is om in 40% van de lestijd digitale middelen te gebruiken. Leraren die weinig kennis van en affiniteit met digitale hulpmiddelen hebben, weten niet wat hier onderwijskundig van ze wordt verwacht. Een makkelijke doelstelling is het wel, want hij lijkt goed meetbaar. Helaas meet je alleen het gebruik van een device, maar niet de impact ervan op het leren. Het is dus zaak om vast te stellen wat je met de inzet van de middelen wil bereiken om daar vervolgens de juiste toepassingen bij te zoeken.

Afspraken
Na de doelstellingen volgen afspraken. In eerste instantie over wat docenten minimaal moeten kunnen om met de devices en toepassingen te kunnen werken. Nu krijgen leraren vaak één of enkele keren training om met nieuwe hard- of software om te leren gaan. Maar daarbij zijn geen heldere criteria gesteld over wat men minimaal moet kennen en kunnen en dus worden die ook niet gecheckt. Er zijn geen afspraken of consequenties als leraren een training missen - of bewust 'duiken’- of het minimale niveau niet behalen binnen de afgesproken tijd. Hierbij pleit ik niet voor een afrekencultuur, maar wel voor het maken van duidelijke onderlinge afspraken. Zo weten leraren, leerlingen en leidinggevenden wat ze van elkaar mogen verwachten.

Leraren weten vaak niet waar ze aan toe zijn. Wat moeten ze écht weten en vooral ook wat niet. Daarbij speelt jargon als 'blended learning', 'flipped classrooms' en 'gepersonaliseerd onderwijs' een rol. Ik merk dat veel leraren hier het beeld bij krijgen van een 'aparte' wereld waar zij geen deel van uitmaken. Wanneer ben je als leraar met je leerlingen nou aan het 'blended leren'? En is dat relevant? ICT is gewoon een hulpmiddel, net als tafels en stoelen dat zijn. Zaak is kritisch te kijken wanneer het meerwaarde heeft. Duidelijkheid en heldere taal zullen de ervaren werkdruk rond ICT verlagen en de integratie van hulpmiddelen vergemakkelijken.

Scheve verhoudingen
Het gebrek aan afspraken leidt op scholen tot toenemende verschillen tussen leraren in vaardigheden en motivatie om digitale hulpmiddelen in te zetten. Zelfs binnen bijvoorbeeld vaksecties. Zo kan het gebeuren dat leerling A bij leraar 1 les krijgt middels een 'flipped classroom' model, terwijl leerling B op dezelfde school en voor hetzelfde vak bij leraar 2 een klassieke les krijgt. Hier spreek ik geen waardeoordeel uit over de beste didactische aanpak. Die is onder meer afhankelijk van de leerdoelen. Maar het geeft wel aan dat de organisatievorm op veel scholen - met (te) beperkte afspraken rondom ICT-training en de gewenste onderwijskundige inzet - een daadwerkelijk gedragen gemeenschappelijke visie op de meerwaarde van ICT in de weg zit. 

Onderbouw de inzet van ICT
Een goed onderbouwde inzet van ICT begint niet bij bottom up initiatieven van enthousiaste leraren, hoe inspirerend die vaak ook zijn. Het risico op wildgroei (denk ook aan de AVG) ligt op de loer, net als het verlies van specifieke kennis zodra een leraar van school wisselt. Daarbij vergroot de kloof tussen de 'voorlopers' en de 'digibeten' als de schoolleiding niet eerst een paar belangrijke antwoorden formuleert.

Een goed onderbouwde inzet van ICT begint met de volgende vragen:

  • Wat weten wij als schoolleiding zelf echt van de didactische en organisatorische mogelijkheden die ICT kan bieden? Kunnen we op basis van deze kennis goed leiding geven aan dit veranderproces? Hoe weten we waar we dan op moeten sturen?
  • Welke ICT hebben we minimaal nodig om ons huidige onderwijs goed te kunnen laten draaien? En welke vaardigheden voor leraren, leerlingen en leidinggevenden zijn daarbij minimaal nodig? Heeft iedereen die vaardigheden? Hoe gaan we dat checken, trainen en controleren? Wat is de consequentie als iemand toch 'duikt'?
  • Hebben we goed zicht op welke ICT er op dit moment al in onze school gebruikt wordt door docenten en leerlingen? Waar lopen datastromen van persoonsgegevens van leerlingen en leraren en welke mogelijke risico's spelen daar mee? Weten we waarom leraren en leerlingen zelf bepaalde (niet ondersteunde) software gebruiken? Welke functionaliteiten missen ze of denken ze te missen en willen/kunnen we daar als school in faciliteren?
  • Welk type ICT-vaardigheden willen we over 5 á 10 jaar in onze school terugzien? Welk type leraar is daarbij nodig en welke rol speelt ons aannamebeleid hierbij?

Houvast
Met een heldere doelstelling, goede afspraken en duidelijke taal haal je als schoolleiding een hoop spanning weg. Dan kun je het weer gewoon over leren hebben en over de vraag welke hulpmiddelen daar op dat moment het best bij passen. De ene keer is dat een vel papier met een potlood, de andere keer is dat een app. Als leraren weten wat ze wel en niet moeten kennen en kunnen, hebben ze houvast. Ze weten wanneer ze 'klaar' zijn met het ICT deel van hun professionalisering. Goed werkgeverschap betekent dat je daarin reddingsboeien biedt aan wie het nodig heeft. Dat begint met een directie die zelf het voortouw neemt en het juiste voorbeeld geeft. Zonder een 'teach as you preach' houding komt welke innovatie op ICT-gebied dan ook, niet verder dan de ICT-enthousiastelingen in een school. En daarmee gaat de enorme potentie van ICT verloren in goede bedoelingen en onwetendheid.




Dit aanbod sluit goed aan bij dit bericht

Meer weten over dit onderwerp?
Veiligheidsmaatregelen congressen en cursussen

Veiligheidsmaatregelen congressen en cursussen

Zo zorgen we ervoor dat jouw congres- of cursusdag veilig en prettig verloopt 2 minuten

Lees meer
Van meten naar weten

Van meten naar weten

De strategieën van Wiliam en het creëren van een leercultuur 5 minuten

Lees meer
Parels poetsen

Parels poetsen

Over de zijnskant van hoogbegaafdheid 3 minuten

Lees meer
Een volledig beeld van leren

Een volledig beeld van leren

Over beelddenken in een talige wereld 4 minuten

Lees meer
De leerling van nu verdient een coach

De leerling van nu verdient een coach

Iemand die de dialoog boven de monoloog verkiest 3 minuten

Lees meer
Laat ze groeien

Laat ze groeien

De growth mindset als basis voor leren 4 minuten

Lees meer
Ik ga graag met je in discussie

Ik ga graag met je in discussie

Tot welke groep behoor jij? 4 minuten

Lees meer
Heb oog voor meisjes zoals ik

Heb oog voor meisjes zoals ik

Als docent kun je het verschil maken 3 minuten

Lees meer
Van praktijkprobleem naar congresprogramma

Van praktijkprobleem naar congresprogramma

Een kijkje achter de schermen 2 minuten

Lees meer
Beweging en dans in de kinderopvang

Beweging en dans in de kinderopvang

Tijd voor een bewuste aanpak 2 minuten

Lees meer
Het brein, haal eruit wat erin zit

Het brein, haal eruit wat erin zit

Mindmappen als methode om een leven lang te leren 3

Lees meer
Ze weten zelf wel wat er niet goed gaat

Ze weten zelf wel wat er niet goed gaat

Effectieve leerlingbesprekingen door de leerling erbij te betrekken

Lees meer
Jongens en juffen

Jongens en juffen

Wat elke docent zou moeten weten over jongensgedrag

Lees meer
Spreek jij al schooltaal?

Spreek jij al schooltaal?

Het belang van schooltaal in de onderwijspraktijk

Lees meer
Van iets geks naar iets anders

Van iets geks naar iets anders

Leid kinderen op tot creatieve denkers 3 minuten

Lees meer
Vragen naar de onbekende weg

Vragen naar de onbekende weg

verwonderen en uitdagen 4 minuten

Lees meer
De meester swipe je niet aan de kant

De meester swipe je niet aan de kant

Het belang van aandacht in de klas 4 minuten

Lees meer
De rem erop

De rem erop

Inhibitie of impulsbeheersing in de klas 5 minuten

Lees meer
Leer ze het zelf te doen

Leer ze het zelf te doen

De rol van executieve functies in de klas 3 minuten

Lees meer
De intelligentie voorbij

De intelligentie voorbij

Het belang van executieve functies 4 minuten

Lees meer
Een kind in al z'n facetten

Een kind in al z'n facetten

Samenwerken voor goed passend onderwijs 3 minuten

Lees meer
Positief digitaal burgerschap

Positief digitaal burgerschap

Blijf met jongeren in gesprek over online gedrag 3 minuten

Lees meer
Breng het onderwijs in beweging

Breng het onderwijs in beweging

door Lenneke Gentle 3 minuten

Lees meer
Leren is geen algoritme

Leren is geen algoritme

ICT als valkuil én inspiratiebron 3 minuten

Lees meer
Samenwerken om het beste uit een kind te halen

Samenwerken om het beste uit een kind te halen

Positieve gedragsbeïnvloeding kun je leren

Lees meer
Kennisopbouw

Kennisopbouw

Videoblog door Marianne Verhallen 3 minuten

Lees meer
Woordenschatontwikkeling

Woordenschatontwikkeling

Videoblog door Marianne Verhallen 5 minuten

Lees meer
Groepsdynamiek

Groepsdynamiek

Videoblog door Ivo Dokman 3 minuten

Lees meer
Emotiemanagement

Emotiemanagement

Videoblog door George Smits 3 minuten

Lees meer
Leren gebeurt waar je de grens opzoekt

Leren gebeurt waar je de grens opzoekt

Provocatieve begeleiding om zelf problemen op te lossen 3 minuten

Lees meer
Een rivier is níet hetzelfde als een kanaal

Een rivier is níet hetzelfde als een kanaal

Beter lezen door lezen met expressie 4 minuten

Lees meer
Samen bewust in een duobaan

Samen bewust in een duobaan

Wind de groep om je vingers 3 minuten

Lees meer
Van complimenten ga je groeien

Van complimenten ga je groeien

Geef ze dat gevoel! 3 minuten

Lees meer
Maatschappelijk gevoelige onderwerpen in de klas

Maatschappelijk gevoelige onderwerpen in de klas

Goed voor de groep én voor jou 4 minuten

Lees meer
Communiceren met pubers?

Communiceren met pubers?

Wees een oen! 4 minuten

Lees meer
Stop de tijd!

Stop de tijd!

Met minutentoetsen doen we jongens tekort 3 minuten

Lees meer
Waarom opleiden voor een vaste baan?

Waarom opleiden voor een vaste baan?

Bereid studenten voor op een toekomst als ondernemen 3 minuten

Lees meer
Lees, hoor en zie de hulpvraag

Lees, hoor en zie de hulpvraag

Herken externaliserend én internaliserend gedrag 3 minuten

Lees meer
Doorzie het spel om de invloed

Doorzie het spel om de invloed

En houd plezier in je werk 3 minuten

Lees meer
De bouwhoek

De bouwhoek

Videoblog door José Hillen 3 minuten

Lees meer
Hechting

Hechting

en de littekens die het soms achterlaat 3 minuten

Lees meer
Traumasensitieve leerkrachten

Traumasensitieve leerkrachten

helpen kinderen verder 2 minuten

Lees meer
Toon alle blogberichten