Bas van Eerd

246 deelnemers gaven Bas van Eerd 4,5 sterren

Een goede woordenschat is cruciaal voor onderwijssucces. Leerlingen die daarvoor in het primair onderwijs niet de basis leggen, komen in het vo in de problemen. In het hoger onderwijs leidt het zelfs tot uitval. Deze leerlingen lopen vast op schooltaal. Taal die we onder meer tegenkomen in toetsopgaven en examens. Begrijpend lezen valt of staat met kennis van deze taal.

Hoe omcirkel je het juiste antwoord als je normaal een rondje zet? Hoe motiveer je je keuze als je niet weet wat motiveren is? Hoe ‘maak je iets op’ uit de tekst als je je make-up niet bij je hebt? Op school komen leerlingen allerlei woorden tegen die ze in het dagelijks leven nooit gebruiken. Anders dan met spreektaal is het vaak lastig om uit de context op te maken wat ze betekenen. Zaak is dus om je als leerkracht bewust te zijn dat die woorden bestaan en er expliciet aandacht aan te besteden. Niet alleen door ze een keer uit te leggen, maar ook te zorgen dat ze beklijven.

Wel de stof, maar niet de taal

Schooltaal begint al bij de kleuters. Met name in instructies zitten vaak typische schooltaalwoorden. “Doe een stap vooruit” is er zo één. In spreektaal zou je misschien zeggen dat je naar voren stapt. De opdracht wordt dan verkeerd of niet uitgevoerd omdat het kind de instructie niet begrijpt. “Bovendien” is een woord dat in prentenboeken veel voorkomt, maar dat in het dagelijks leven zelden wordt gebruikt. Door even bij zo’n woord stil te staan, geef je de leerlingen een belangrijk schooltaalwoord mee.

Als je niet weet wat een suggestie is, kun je er ook geen doen. Als je wel het woord ‘nog’ kent, maar niet het woord ‘noch’, wordt een zin plots heel onduidelijk. En is een uniforme aanpak iets met legerkleding? Ik deed onderzoek naar instructietaal in eindexamens. Examens bevatten soms wel drie keer zoveel schooltaalwoorden als in de les worden gebruikt. Dat betekent dat leerlingen soms hele delen van hun examens niet begrijpen, terwijl ze de stof prima beheersen. Soms zoeken leerlingen zulke woorden op, maar als het er teveel zijn is dat geen doen. En als woorden erg lijken op woorden die ze wél kennen, hebben ze lang niet altijd door dat ze de betekenis niet kennen.

Spreek een mondje schooltaal
Wees je als leerkracht bewust van de enorme hoeveelheid schooltaal die op school een rol speelt. Ga er niet te gemakkelijk vanuit dat ze de woorden uit die taal vanzelf op zullen pikken. Besteed juist aandacht aan die woorden en integreer die aandacht in de onderwijspraktijk. Laat ze steeds weer terugkomen en in verschillende vakken. Door ze te benoemen, te herhalen, terug te vragen en te gebruiken, beklijven ze. Je geeft je leerlingen zo de taal mee die ze hun leven lang nog nodig hebben.




Dit aanbod sluit goed aan bij dit bericht

Meer weten over dit onderwerp?
Van iets geks naar iets anders

Van iets geks naar iets anders

Leid kinderen op tot creatieve denkers 3 minuten

Lees meer
Vragen naar de onbekende weg

Vragen naar de onbekende weg

verwonderen en uitdagen 4 minuten

Lees meer
De meester swipe je niet aan de kant

De meester swipe je niet aan de kant

Het belang van aandacht in de klas 4 minuten

Lees meer
De rem erop

De rem erop

Inhibitie of impulsbeheersing in de klas 5 minuten

Lees meer
Leer ze het zelf te doen

Leer ze het zelf te doen

De rol van executieve functies in de klas 3 minuten

Lees meer
De intelligentie voorbij

De intelligentie voorbij

Het belang van executieve functies 4 minuten

Lees meer
Een kind in al z'n facetten

Een kind in al z'n facetten

Samenwerken voor goed passend onderwijs 3 minuten

Lees meer
Positief digitaal burgerschap

Positief digitaal burgerschap

Blijf met jongeren in gesprek over online gedrag 3 minuten

Lees meer
Breng het onderwijs in beweging

Breng het onderwijs in beweging

door Lenneke Gentle 3 minuten

Lees meer
Leren is geen algoritme

Leren is geen algoritme

ICT als valkuil én inspiratiebron 3 minuten

Lees meer
Samenwerken om het beste uit een kind te halen

Samenwerken om het beste uit een kind te halen

Positieve gedragsbeïnvloeding kun je leren

Lees meer
Kennisopbouw

Kennisopbouw

Videoblog door Marianne Verhallen 3 minuten

Lees meer
Woordenschatontwikkeling

Woordenschatontwikkeling

Videoblog door Marianne Verhallen 5 minuten

Lees meer
Groepsdynamiek

Groepsdynamiek

Videoblog door Ivo Dokman 3 minuten

Lees meer
Emotiemanagement

Emotiemanagement

Videoblog door George Smits 3 minuten

Lees meer
Leren gebeurt waar je de grens opzoekt

Leren gebeurt waar je de grens opzoekt

Provocatieve begeleiding om zelf problemen op te lossen 3 minuten

Lees meer
Een rivier is níet hetzelfde als een kanaal

Een rivier is níet hetzelfde als een kanaal

Beter lezen door lezen met expressie 4 minuten

Lees meer
Samen bewust in een duobaan

Samen bewust in een duobaan

Wind de groep om je vingers 3 minuten

Lees meer
Van complimenten ga je groeien

Van complimenten ga je groeien

Geef ze dat gevoel! 3 minuten

Lees meer
Maatschappelijk gevoelige onderwerpen in de klas

Maatschappelijk gevoelige onderwerpen in de klas

Goed voor de groep én voor jou 4 minuten

Lees meer
Communiceren met pubers?

Communiceren met pubers?

Wees een oen! 4 minuten

Lees meer
Stop de tijd!

Stop de tijd!

Met minutentoetsen doen we jongens tekort 3 minuten

Lees meer
Waarom opleiden voor een vaste baan?

Waarom opleiden voor een vaste baan?

Bereid studenten voor op een toekomst als ondernemen 3 minuten

Lees meer
Lees, hoor en zie de hulpvraag

Lees, hoor en zie de hulpvraag

Herken externaliserend én internaliserend gedrag 3 minuten

Lees meer
Doorzie het spel om de invloed

Doorzie het spel om de invloed

En houd plezier in je werk 3 minuten

Lees meer
De bouwhoek

De bouwhoek

Videoblog door José Hillen 3 minuten

Lees meer
Hechting

Hechting

en de littekens die het soms achterlaat 3 minuten

Lees meer
Traumasensitieve leerkrachten

Traumasensitieve leerkrachten

helpen kinderen verder 2 minuten

Lees meer
Toon alle blogberichten