“Ik zie, ik zie wat jij niet ziet. En de kleur is rood…” Weet je het nog? Dit spelletje, vooral populair bij jonge kinderen, is niet alleen leuk, maar ook een mooi voorbeeld van functioneel breingebruik. Wanneer we de ruimte afspeuren naar rode voorwerpen, zijn we uiterst alert op datgene wat we zoeken en sluiten we al het andere uit. Toch jammer dat we ons brein in andere situaties lang niet zo slim aanspreken als hier. Want met de juiste technieken kunnen we beter, sneller en makkelijker leren.

In mijn tijd als teken- en handvaardigheid docent vroeg ik me vaak af hoe het kan dat de ene leerling moeiteloos leert, terwijl de andere voor elk proefwerk moet ploeteren. Ik ging op zoek naar technieken om het brein op een andere manier aan te spreken. Alles is namelijk in het brein aanwezig, maar bij de meeste mensen ontbreekt de kennis over hoe onze hersenen informatie verwerken. We kunnen de capaciteit van het brein met een factor 5 vergroten als we die kennis wel hebben. Dat betekent dat we sneller lezen, sneller leren en meer informatie kunnen verwerken. In de trainingen die ik veelal aan volwassenen geef, hoor ik steevast: “Had ik dit op school maar geweten.” Je leerlingen zullen je eeuwig dankbaar zijn als je ze nu al leert om effectiever te leren.

Meer met mindmappen
Ken je dat? Je hebt iets gelezen, maar als je de kennis nodig hebt, kun je het niet reproduceren. “Het stond rechts onderaan de pagina.” Je weet dat je het weet, maar het paadje ernaartoe kun je niet vinden. Veel van de informatie die we op school en in ons werk te verwerken krijgen, is tekstueel. Uit het voorbeeld blijkt wel dat ons brein die informatie ook visueel opslaat. Daar kun je gebruik van maken. In het vak Duits bijvoorbeeld is het voor veel leerlingen vaak lastig om te onthouden of een woord mannelijk, vrouwelijk of onzijdig is. Door woordjes te leren waarbij Die, Der en Das een eigen kleur hebben, zullen ze het veel gemakkelijker onthouden.

De mindmap is één van de meest slimme vormen om de verschillende capaciteiten van het brein aan te spreken. Op de basisschool wordt de eenvoudige variant wel regelmatig gebruikt, maar er is veel meer uit te halen. Mindmappen is een grafische manier om informatie te ordenen, de creativiteit te prikkelen, het leerproces te versnellen en kennis te onthouden. Door gebruik te maken van kleuren, rangorde, plaatjes en locatie, is de kennis later veel gemakkelijker te reproduceren.

Hogere cijfers in minder tijd
In 2003 is onderzoek gedaan naar het gebruik van mindmappen, waarbij 626 leerlingen verdeeld over 12 scholen deze methode toepasten en de controlegroep van 107 leerlingen hun lesstof voornamelijk tekstueel tot zich namen. De leerlingen die  een mindmap maakten, haalden gemiddeld hogere cijfers in 34% minder studietijd. Het is jammer dat de methode sindsdien nog altijd geen gemeengoed is geworden.

Een voorbeeld. Tijdens de Engelse les maken leerlingen een mindmap rond het thema ‘House’. De eerste associaties zijn de ruimtes van het huis. Maar daarna kunnen ze associëren op de voorwerpen in die ruimtes en  over wat er in de kast staat of op de keukentafel. De verschillende ruimtes krijgen een kleur en wellicht een tekening. Later bij het proefwerk herinneren de leerlingen zich dat het Engelse woord voor bestek, net als de rest van de keuken, de kleur geel had gekregen en dat het woord linksonder stond, naast de tekening van een tafel. Veel meer dan bij lineair leren, ofwel rijtjes stampen, geven mindmaps overzicht en aanknopingspunten om het paadje naar de kennis terug te vinden.

Leren leren
Mindmappen is een van de leermethoden waar ik graag meer over vertel. Maar belangrijker nog dan methodes vind ik het leren leren. Leerlingen hebben vaardigheden nodig waarmee ze hun leven lang kunnen blijven leren, wat de toekomst ook brengt. Mijn missie is om vakken niet langer alleen als doel te beschouwen, maar óók als middel. Leerlingen die Frans leren bijvoorbeeld, zouden tegelijkertijd moeten leren hoe ze zich elke andere taal eigen kunnen maken. Als leerlingen weten hoe ze hun brein zo functioneel mogelijk in kunnen zetten, hebben ze de mogelijkheid alles te leren wat ze willen.

 




Meer weten over dit onderwerp?
Toon alle blogberichten